Woda daje życie, ale potrafi je również odebrać. O pracy krakowskich ratowników WOPR

Wisła oglądana z krakowskich bulwarów może sprawiać wrażenie spokojnej, ale dla ratowników jest miejscem wymagającym stałej czujności. Zmienny nurt, przeszkody niesione przez wodę i sąsiedztwo budowli hydrotechnicznych potrafią utrudnić nawet dobrze przygotowaną akcję. Według Adriana Ptaka, rzecznika krakowskiego WOPR, potrzeba udzielenia pomocy pojawia się niemal co drugi dzień. Służba obejmuje jednak znacznie więcej niż interwencje na rzece.

Spokojna powierzchnia nie oznacza bezpiecznej wody

W krakowskim odcinku Wisły zmieniają się zarówno siła, jak i kierunek przepływu. Rzeka przenosi odpady, gałęzie i duże konary, a jej zachowanie zależy również od jazów, ostróg oraz stopni wodnych. To zagrożenia, których nie zawsze można dostrzec podczas spaceru brzegiem.

Szczególnie niebezpieczne są okolice stopni wodnych. Przyspieszający przepływ tworzy tam wiry, a podpłynięcie łodzią zbyt blisko konstrukcji może zakończyć się tragedią. Człowiek porwany przez taki nurt może nie być w stanie wydostać się na powierzchnię.

Kąpiel w Wiśle jest zabroniona ze względów bezpieczeństwa. Przez miasto przebiega także szlak żeglowny wykorzystywany przez liczne jednostki. Ewentualne wyznaczenie kąpieliska wymagałoby szczegółowego zbadania jakości wody, warunków przepływu, zmieniającego się dna i naturalnych przeszkód. Sam dogodny dostęp do brzegu nie wystarcza więc, by uznać dane miejsce za odpowiednie do pływania.

Gotowość przez całą dobę, nie tylko podczas wakacji

System dyżurów przewiduje całodobową obecność trzyosobowych załóg, które zmieniają się co 12 godzin. Przejęcie służby zaczyna się od sprawdzenia łodzi, zapasu paliwa i wyposażenia, również medycznego. Ratownicy patrolują Wisłę na odcinku pomiędzy stopniami Kościuszko i Dąbie oraz obserwują sytuację na bulwarach.

Wśród najtrudniejszych zdarzeń są utonięcia. Pomocy potrzebują też osoby w kryzysie emocjonalnym oraz uczestnicy wypadków związanych z alkoholem lub innymi substancjami. Wchodzenie do rzeki pod ich wpływem, ryzykowne zachowanie i zbyt wysoka ocena własnych umiejętności dodatkowo zwiększają niebezpieczeństwo.

Zakres obowiązków rozszerza się podczas powodzi. Wspólnie z innymi służbami załogi docierają wtedy do zalanych terenów, ewakuują mieszkańców i transportują ich mienie. WOPR zabezpiecza również wydarzenia plenerowe, między innymi Wianki i Paradę Smoków, a także prowadzi edukację i profilaktykę. Członkowie organizacji działają ochotniczo, łącząc dyżury z innymi obowiązkami.

Doświadczenia, które zostają z ratownikami

O sile rzeki Adrian Ptak przekonał się podczas powodzi w 2010 roku. Motorówka, mimo pracy silnika na pełnych obrotach, była spychana do tyłu. Takie sytuacje pokazują, dlaczego szkolenie załóg i troska o bezpieczeństwo samych ratowników muszą być stałym elementem ich pracy.

Rzecznik dołączył do krakowskiego WOPR w 2010 roku, mając 14 lat. Od tego czasu zetknął się zarówno ze śmiercią poszkodowanego mimo podjętej reanimacji, jak i z wdzięcznością osób, którym udało się pomóc. Po uratowaniu jednego z mężczyzn mała dziewczynka nazwała go bohaterem. Wspomnienia udanych akcji pomagają mierzyć się z obciążeniem pozostawianym przez najtrudniejsze interwencje.

Jak wygląda przygotowanie do ratowania ludzi

Uprawnienia ratownika wodnego można zdobywać po ukończeniu 18 lat. Przygotowanie obejmuje 60 godzin zajęć teoretycznych i praktycznych oraz ukończenie kursu kwalifikowanej pierwszej pomocy. Kandydaci uczą się między innymi obserwowania rzeki, oceniania warunków pogodowych i udzielania pomocy medycznej.

Podczas działań ratownicy korzystają z motorówek. Na płytszych akwenach przydatne są polimerowe łodzie z płaskim dnem i niewielkim zanurzeniem. Wyposażenie obejmuje również piankowe pasy ratownicze nazywane węgorzami oraz bojki SP. Te ostatnie służą także do samoratowania, a jedna bojka może utrzymać nawet siedem osób.

Młodsi zainteresowani mogą poznawać tę służbę w grupie młodzieżowej działającej przy organizacji. Jej członkowie szkolą się i dowiadują, na czym polega praca ratownika, ale nie biorą udziału w akcjach ratowniczych.

Po sezonie pozostają szkolenia, lód i troska o rzekę

Jesienią i zimą działalność WOPR nie ustaje. To czas doskonalenia umiejętności, przygotowywania sprzętu na kolejny sezon oraz działań profilaktycznych. Ratownicy wyjaśniają między innymi zasady zachowania na lodzie i postępowania po załamaniu się tafli. Takie przygotowanie pozostaje potrzebne, ponieważ również w chłodnych miesiącach ludzie wchodzą na zamarznięte zbiorniki.

Organizacja angażuje się ponadto w ochronę otoczenia Wisły. Prowadzi patrole ekologiczne, organizuje sprzątanie rzeki i warsztaty dla młodzieży.

Historia krakowskiego WOPR rozpoczęła się w 1963 roku. Formalnie zarejestrowano je 11 maja 1971 roku; liczyło wówczas 790 członków. Zmiany przepisów z 2012 roku przyniosły nowy sposób funkcjonowania struktur — od tego czasu każde WOPR jest odrębną organizacją.

Co z tego wynika dla mieszkańców

Obecność patroli nie usuwa zagrożeń związanych z Wisłą. Zakaz kąpieli, niebezpieczny przepływ przy stopniach wodnych i ryzyko związane z alkoholem pozostają istotne niezależnie od pogody czy pozornie spokojnej powierzchni rzeki. Ratownicy utrzymują gotowość przez całą dobę, lecz ich zadaniem jest również zapobieganie wypadkom — poprzez edukację nad wodą, przygotowanie do zimowych zagrożeń i uczenie młodych ludzi odpowiedzialnego zachowania.

Źródło: Urząd Miasta Krakowa